Cilt kanseri nedir?
Cilt kanserleri, derinin farklı katmanlarındaki hücrelerin denetimsiz çoğalmasıyla ortaya çıkar. En sık görülen üç tipi vardır ve davranışları birbirinden belirgin biçimde farklıdır:
- Bazal hücreli karsinom. En sık görülen tiptir. Yavaş büyür, uzak organlara yayılma olasılığı çok düşüktür; ancak tedavi edilmezse bulunduğu bölgede dokuyu yiyerek ilerler.
- Skuamöz hücreli karsinom. Daha hızlı büyür ve lenf düğümlerine yayılma riski bazal hücreli karsinoma göre yüksektir.
- Melanom. Renk üreten hücrelerden gelişir. Görece daha az sıklıkta görülür, ancak erken yayılma eğilimi nedeniyle en dikkat gerektiren tiptir.
Nasıl fark edilir?
En güvenilir uyarı işareti değişimdir. Yeni çıkan, büyüyen, rengi veya sınırı değişen bir lezyon değerlendirilmelidir.
Benlerde melanom açısından dikkat edilen özellikler:
| Ne aranır | |
|---|---|
| A – Asimetri | Lezyonun iki yarısı birbirine benzemiyor |
| B – Sınır | Kenarlar düzensiz, tırtıklı ya da belirsiz |
| C – Renk | İçinde birden çok renk tonu var; kahverengi, siyah, kırmızı, beyaz alanlar |
| D – Çap | Çapı yaklaşık 6 mm’yi aşıyor |
| E – Değişim | Boyut, renk, yüzey veya duyuda zaman içinde değişiklik |
Bunların dışında iyileşmeyen yara en sık gözden kaçan bulgudur: haftalarca kapanmayan, kabuklanıp yeniden açılan, ara ara kanayan bir yüzeysel yara, özellikle yüz ve kulak bölgesinde mutlaka değerlendirilmelidir.
Tanı
Tanı klinik muayene ve dermoskopik inceleme ile başlar; kesin tanı biyopsi ile konur. Patoloji sonucu yalnızca tipi değil, cerrahi sınırın ne kadar geniş olması gerektiğini ve ek tetkik gerekip gerekmediğini de belirler.
Melanomda lezyonun derinliği (kalınlığı) tedavi planının temelidir; bu nedenle biyopsinin doğru teknikle alınması önemlidir.
Cerrahi tedavi
Cilt kanserlerinde temel tedavi, tümörün sağlam doku sınırıyla birlikte çıkarılmasıdır. Sınır genişliği tümörün tipine, boyutuna ve yerleşimine göre belirlenir.
- Sınır kontrolü. Yüz gibi doku ekonomisinin önemli olduğu bölgelerde, sınırların ameliyat sırasında ya da patoloji sonucuna göre kontrol edilerek ilerlenmesi tercih edilir. Amaç, tümörü tam çıkarırken gereğinden fazla sağlam doku almamaktır.
- Lenf düğümü değerlendirmesi. Melanomda ve seçilmiş skuamöz hücreli karsinom olgularında, ilk boşaltım yapan lenf düğümünün incelenmesi gerekebilir.
- Yeniden onarım. Tümör çıkarıldıktan sonra oluşan açıklık; doğrudan dikilerek, deri grefti ile ya da komşu dokudan hazırlanan bir flep ile kapatılır. Yüzde kesiler ve flep sınırları, doğal çizgiler ve estetik birimler gözetilerek planlanır.
Bazı olgularda onarım, patoloji sonucu netleştikten sonra ikinci bir seansta yapılır. Bu, sınırın temiz olduğundan emin olmak için bilinçli bir tercihtir.
Sonrası ve izlem
Ameliyat sonrası patoloji raporu; sınırların temiz olup olmadığını ve ek tedavi gerekip gerekmediğini gösterir. Gerektiğinde onkoloji ile birlikte ek tedavi planlanır.
Bir cilt kanseri geçiren kişide yenisinin çıkma olasılığı arttığı için düzenli deri kontrolü izlemin kalıcı parçasıdır. Güneşten korunma, koruyucu giysi ve gölge alışkanlığı yeni lezyon riskini azaltır.
Değerlendirme
Cilt kanserinde sonucu belirleyen en önemli etken erken tanıdır. Küçük bir lezyonun çıkarılması hem daha basit hem de görünüm açısından çok daha az iz bırakan bir işlemdir.
Derinizde yeni çıkan, değişen ya da iyileşmeyen bir lezyon varsa değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.